Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry वैश्वानर

वैश्वानरvaiśvānaraAn epithet of fire; त्वत्तः खाण्डव- रङ्गताण्डवनटो दूरेऽस्तु वैश्वानरः Bv.1.57.
Derived forms and compounds
- -रः
  
  An epithet of fire; त्वत्तः खाण्डव- रङ्गताण्डवनटो दूरेऽस्तु वैश्वानरः Bv.1.57.
  
  The fire of digestion (in the stomach); अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देह- माश्रितः । प्राणापानसमायुक्तः प्रचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ Bg.15.14.
  
  General consciousness (in Vedānta Philosophy).
  
  The Supreme Being.
  
  The Chitraka tree.
- -री
  
  Name of a particular division of the moon's path; also वैश्वानरपथ; Rām.1.6.31.
  
  Name of a particular sacrifice performed at the beginning of every year; इष्टिं वैश्वानरीं नित्यं निर्वपेदब्दपर्यये Mb.12.165.15.
- वैश्वानर vaiśvānara, Adjective
  
  (-री Feminine)
  
  Relating or common to all mankind, fit for all men; तान् होवाचैते वै खलु यूयं पृथगिवेम- मात्मानं वैश्वानरं विद्वांसोऽन्नमत्थ Ch. Up.5.18; स एष वैश्वानरो विश्वरूपः प्राणोऽग्निरुदयते Praśṇa Up.1.7; हिरण्यगर्भः स्थूलेऽस्मिन् देहे वैश्वानरो भवेत् Pañchadaśī 1.28;
  
  Universal, general, common.
  
  Zodiacal; गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्वहिः Rām.1.6.31.
In the Gita15·14

अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।

ahaṁ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṁ deham āśritaḥ, — I, having become the flame of life, sustain the physical body of living creatures, and united with Prana and Apana, digest the four kinds of food. 15·14
- वैश्वानरःvaiśvānaraḥnominative singular of the masculine noun vaiśvānara (fire, the flame of life).
Source: ApteSearch all dictionaries Analyse the word

Browse by letter

Headwords under व

Part 24 of 27 वैवस्वती – व्यतिषञ्ज्All parts